Το ΜΕΚΔΕ στα βουνά

Ποιες είναι οι γεωγραφικά αποµονωµένες περιοχές στην Ελλάδα; Γνωρίζουµε ότι, σε γενικές γραµµές, η ζωή και οικονοµική δραστηριότητα στην Ελλάδα συγκεντρώνεται στα µεγάλα αστικά κέντρα καθώς και σε µερικές περιοχές δορυφόρους τους. Λίγα χιλιόµετρα, όµως, πιο µακριά συναντά κανείς περιοχές µε σηµαντικά αναπτυξιακά προβλήµατα, γηρασµένες πληθυσµιακά. Οι ορεινές περιοχές καθώς και τα λιγότερο τουριστικά και µικρής έκτασης νησιά είναι οι πιο αποµονωµένες περιοχές της χώρας. Επιστρέφοντας, όµως, στο βασικό ερώτηµα, το γεγονός ότι δεν υπάρχει ακόµη ένας σαφής προσδιορισµός των γεωγραφικά αποµονωµένων περιοχών στην Ελλάδα είναι ένα χαρακτηριστικό αποτέλεσµα της πολιτικής και κοινωνικής περιθωριοποίησής τους. Εκεί πρέπει να αποδοθεί, επίσης, και η σηµαντική υστέρηση της επιστηµονικής έρευνας στον τοµέα αυτό. Τα βουνά και τα νησιά είναι κύρια στοιχεία της γεωγραφίας του ελληνικού χώρου και έχουν σηµαδέψει την ιστορική του πορεία. Το Σύνταγµα της Ελλάδας αναγνωρίζει τον ορεινό και νησιωτικό χαρακτήρα της χώρας και προβλέπει τη θέσπιση ειδικών πολιτικών για τη στήριξη των περιοχών αυτών. Παρά τις συνταγµατικές προβλέψεις, η πολιτική για τις αποµονωµένες περιοχές είναι, στην καλύτερη περίπτωση, αποσπασµατική, παρά την περίσσεια δηλώσεων από εκπροσώπους είτε της κεντρικής εξουσίας είτε των αποκεντρωµένων διοικήσεων και, το χειρότερο, σε λάθος κατεύθυνση. Περισσεύουν οι συναισθηµατικές επικλήσεις, ενώ η ανάλυση της κατάστασης σπάνια ξεφεύγει από τη µέγγενη της νοσταλγίας για τα «περασµένα µεγαλεία». Στην εργασία, παρουσιάζονται κατ’ αρχάς τα αποτελέσµατα µιας συστηµατικής ερευνητικής προσπάθειας του Ε.Μ.Π. για τον προσδιορισµό των βαθµών αποµόνωσης των διάφορων περιοχών της Ελλάδας. Τα ευρήµατα είναι σηµαντικά. Για παράδειγµα, τα Κύθηρα, αν και τόσο κοντά στις ακτές της Λακωνίας είναι µία από τις πιο αποµονωµένες νησιωτικές περιοχές της Ελλάδας. Η Ανάφη, επίσης, υπάγεται στις περιοχές µε τον υψηλότερο δείκτη αποµόνωσης, αν και απέχει λίγα ναυτικά µίλια από την «κοσµοπολίτικη» Σαντορίνη. Ή ακόµη η ορεινή ραχοκοκαλιά της Ελλάδας είναι ταυτόχρονα και περιοχή υψηλής γεωγραφικής αποµόνωσης, µε ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως το Μέτσοβο, µετά τη διάνοιξη της Εγναντίας. ∆ιαχρονικά, τα Συνέδρια του ΜΕΚ∆Ε απετέλεσαν τους µαγνήτες που συνέλλεγαν τα διάσπαρτα ρινίσµατα των επιστηµονικών ερευνών για τις ορεινές περιοχές. Ήταν µια ζωτικής σηµασίας συνεισφορά, απόλυτα αναγκαία για να συγκεντρωθεί η κρίσιµη µάζα των γνώσεων αλλά και του εξειδικευµένου επιστηµονικού προσωπικού που ασχολείται µε τις ορεινές περιοχές. Το 8ο Συνέδριο του ΜΕ.Κ.∆.Ε. και του ΕΜΠ προχωρά ένα βήµα παραπάνω. Ανοίγει τη θεµατολογία του σε ολόκληρη τη γεωγραφικά αποµονωµένη Ελλάδα, εστιάζοντας παράλληλα στα αποµονωµένα νησιά. Τα προβλήµατα κοινά: απουσία στοιχειωδών υποδοµών παιδείας και υγείας, παραγωγική παρακµή, πληθυσµιακή γήρανση. Αλλά από την άλλη πλευρά, υπάρχει µια τεράστια πολιτιστική παρακαταθήκη, ένα ανέγγιχτο σε µεγάλο βαθµό φυσικό περιβάλλον. Μα πάνω από όλα υπάρχει το «σπάνιο µέταλλο» των ανθρώπων που επιµείνουν να κρατήσουν τους τόπους αυτούς ζωντανούς, κόντρα σε µια «ανάπτυξη» που καθοδηγούµενη από τους νόµους της αγοράς σπρώχνει τους τόπους αυτούς όλο και πιο πολύ στο περιθώριο και τις κοινωνίες τους στο µαρασµό. 10 Στο ερώτηµα αν υπάρχει άλλος δρόµος ανάπτυξης που να εµπεριέχει τις περιοχές αυτές, αντί µιας παθητικής αρνητικής απάντησης ή έστω µιας ανεδαφικής θετικής απάντησης, επιλέγουµε τη συστηµατική επιστηµονική έρευνα για την οικοδόµηση λύσεων πέραν της «πεπατηµένης». Κι αν δεν υπάρχει ακόµη δρόµος, είµαστε αποφασισµένοι να φτιάξουµε. Και αισιόδοξοι ότι θα τα καταφέρουµε.

Thursday, September 22, 2016 - 18:00 to Saturday, September 24, 2016 - 21:00
Πρόγραμμα: 
Περιλήψεις: